PL EN

Świat, OECD i Polska wobec spotęgowanej niepewności

Przez rozwiniętą część świat przebiega fala wstrząsów politycznych wywołanych późną refleksją na temat skutków globalizacji gospodarczej, którą decyzje rządów Zachodu promowały, nowoczesne technologie ułatwiały, a firmy międzynarodowe wykorzystywały.

Zacięte polityczne spory dotyczą tego kto skorzystał, a kto na globalizacji stracił. Geografia beneficjentów i ponoszących koszty układa się w pewne uniwersalne wzory dotyczące tak Francji, jak Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych : zyskali wykształceni i względnie młodzi mieszkańcy metropolii; stracili słabo wykształceni mieszkańcy miasteczek i wsi.

Globalizacja gospodarcza prowadzi do ostrych konfliktów dystrybucyjnych (konfliktów o rozkład kosztów i korzyści), jeśli nie towarzyszą jej odpowiednie polityki krajowe.

OECD, z jednej strony, przypomina o trudnych do zakwestionowania korzyściach z otwartości gospodarczej, z drugiej strony pomaga państwo rozeznać się w rzeczywistym rozkładzie kosztów i korzyści. Badania nad Globalnymi Łańcuchami Wartości (GVC) mają pozwolić na bardziej adekwatny opis nierównowag handlowych. Gdy amerykańscy politycy wskazują na wielki deficyt handlowy swojego kraju w relacjach z Chinami, to badacze OECD przypominają im, że bilans ten znacznie na korzyść USA poprawiają zyski amerykańskich korporacji, takich jak Apple czy Nike, ze sprzedaży swoich produktów na azjatyckich rynkach. OECD przypomina, że protekcjonizm pozbawiłby korzyści państwa, których firmy, chociaż nie produkują wyrobów w swoich krajach, to osiągają wielkie zyski na rynkach międzynarodowych, dzięki posiadanym wartościom niematerialnym (patentom, znakom towarowym, sile marketingowej etc.). OECD zwraca uwagę, że otwartość gospodarcza powinna iść w parze z polityką inwestowania w ludzi, w infrastrukturę, w dobra publiczne. Korzyści ze zwiększonej produktywności same nie rozleją się na całe społeczeństwo. Inwestycje takie wymagają środków w gestii władz publicznych, wymagają dochodów podatkowych – nie tylko od obywateli, ale i od działających w skali międzynarodowej, firm. OECD wspiera prace nad uszczelnieniem międzynarodowych systemów podatkowych i sprawiedliwszych podziałem przychodów podatkowych.

Polska jest 12 największą, otwartą gospodarką rynkową wśród państw należących do OECD. OECD-owskie wskaźniki otwartości gospodarczej plasują nasz kraj powyżej średniej dla członków tej organizacji. Do Polski napłynęły miliardy euro inwestycji zagranicznych, a polskie firmy stopniowo wchodzą na rynki zagraniczne.  Gospodarka Polski systematycznie, bez kryzysów, rozwija się od ponad 25 lat, nie odnotowawszy żadnego roku recesji – jeden z nielicznych we współczesnym świecie przypadków. Polska, wierna swoimi solidarnościowym zasadom, nie zaniedbuje polityk na rzecz ubogich wyposażając ich i w wędkę (kompetencje), i rybę (umiarkowanej skali transfery).

Utrzymanie korzystnego dla Polski stopnia otwartości gospodarczej wymaga, aby nasz kraj, także poprzez OECD, angażował się w określanie reguł i standardów międzynarodowej gospodarki i w dostarczanie międzynarodowych dóbr publicznych.